Lão hoá ảnh hưởng đến tất cả các tế bào, mô và cơ quan trong cơ thể, dẫn đến sự thay đổi, suy giảm và/hoặc mất chức năng của các hệ thống này thông qua nhiều cơ chế khác nhau. Một trong những dấu ấn quan trọng của quá trình lão hoá là tình trạng viêm hệ thống kéo dài ở mức độ thấp hiện tượng này được gọi là viêm lão hoá
Khái niệm Inflammaging (Viêm lão hoá)
Inflammaging (Viêm lão hoá) là tình trạng viêm mạn tính mức độ thấp, kéo dài, xảy ra trong quá trình lão hoá của cơ thể, phản ánh sự kích hoạt liên tục nhưng không hiệu quả của hệ miễn dịch theo thời gian. Trạng thái này góp phần làm rối loạn cân bằng nội môi và thúc đẩy sự suy giảm chức năng của các tế bào, mô và cơ quan.
Cơ chế viêm mạn tính gây lão hoá da
Trong quá trình lão hoá, sự mất cân bằng giữa các cơ chế bảo vệ và các yếu tố gây tổn thương dẫn đến tình trạng viêm mạn tính mức độ thấp (inflammaging). Cụ thể, một số yếu tố tăng lên trong khi các cơ chế bảo vệ suy giảm, tạo thành vòng xoắn bệnh lý kéo dài.
Các yếu tố tăng lên:
- Tổn thương DNA do stress oxy hoá và các tác nhân nội sinh, kích hoạt đáp ứng viêm.
- PAMPs, DAMPs và mảnh vụn tế bào, đóng vai trò như tín hiệu nguy hiểm, kích hoạt hệ miễn dịch bẩm sinh.
- Cytokine tiền viêm (như IL-6, IL-1β, TNF-α) làm khuếch đại phản ứng viêm.
- Stress oxy hoá do gia tăng ROS, gây tổn thương protein, lipid và DNA.
- Lão hoá miễn dịch (immunosenescence) làm mất cân bằng điều hòa miễn dịch, duy trì tình trạng viêm kéo dài.
Các yếu tố suy giảm:
- Hệ thống dọn dẹp protein (proteasome) suy yếu, làm tích tụ protein lỗi.
- Cơ chế tự thực bào (autophagy) giảm hiệu quả, khiến các bào quan hư hại và mảnh vụn tế bào không được loại bỏ kịp thời.
Sự mất cân bằng giữa các yếu tố tăng viêm và suy giảm cơ chế bảo vệ này tạo thành một vòng xoắn bệnh lý, duy trì tình trạng viêm mạn tính và thúc đẩy quá trình lão hoá da cũng như lão hoá toàn thân.
Giải pháp điều hoà miễn dịch bằng yếu tố tăng trưởng
Gần đây, việc ứng dụng yếu tố tăng trưởng trong liệu pháp trẻ hoá được quan tâm nhờ khả năng can thiệp vào gốc rễ mất cân bằng miễn dịch của lão hoá, thay vì chỉ tác động bù đắp cấu trúc.
Các Yếu Tố Tăng Trưởng (Growth Factors) và Cytokine là những tín hiệu hóa học và sinh học mà tế bào sử dụng để giao tiếp trong cơ thể. Ví dụ, khi tế bào gốc trong cơ thể điều phối quá trình tái tạo và sửa chữa mô sau chấn thương, chúng sẽ giải phóng các yếu tố tăng trưởng và cytokine để “ra lệnh” cho các tế bào khác biết phải làm gì và khi nào thực hiện. Trong da, tế bào gốc sử dụng hàng trăm yếu tố tăng trưởng khác nhau để kiểm soát quá trình lành thương và thúc đẩy tái tạo tự nhiên, một cách gần như hoàn hảo.
*Yếu tố tăng trưởng và Cytokines điều hoà (IL-10, TGF-ß) ngắt chu trình viêm, chống lại SASP (kiểu hình bài tiết liên quan lão hoá) và khôi phục khả năng tự sửa chữa của tế bào.
